اسد الله معطوفى
822
سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )
اقتصادى ، شأن اجتماعى و تنفذ مذهبى خود را از دست داده و در فورماسيون ( ساختار اقتصادى و اجتماعى ) مدرن و جديد فعلى تحليل رفتهاند . اما بناى زيارتگاه شاهزاده على اكبر تا دو دهه پيش از خشت و گل و سقفى سفالى ساخته شده بود ، ولى هماكنون ساختمان جديدى را احداث كردهاند كه در حاشيه خود گورستان قديمى را همچنان حفظ نموده است . در اين گورستان تا چندى پيش حدود 17 عدد سنگ قبر متعلق به قرن 9 هجرى به چشم مىخوردند كه متاسفانه در دهههاى اخير اكثرا شكسته ، تخريب و در سطح محوطه به زير خاك رفتهاند . بااينوجود تعدادى از آنها را بطور پراكنده مىتوان در درون و يا برون قبرستان يافت . بعلاوه چندتائى را هم به درون بناى امامزاده منتقل كردهاند كه دو تا از آنها متعلق به سال 864 ه . ق هستند . اين دو سنگ از جمله سنگ مزارهاى بسيار زيبا ، باشكوه و اشرافى محسوب مىشدند كه متعلق به خاندان سادات تيولدار آن دوران در اين منطقه بودند . مورد شاخص و درخور اهميت درباره دو سنگ يادشده در بالا ، آن است كه از جنس سنگهاى گورستانهاى سيدميران ، روشنآباد و شموشك هستند . نوع خطوط ، متن آيات قرآنى مخصوصا آيه الكرسى ، صلوات كبير ، صلوات بر 14 معصوم و حتى نقوش حك شده بر روى سنگهاى گورستانهاى اين سه ناحيه شباهت زيادى باهم دارند طوريكه مىتوان استدلال نمود همگى سنگها توسط يك يا چند سنگتراش و خطاط ، حكاكى و خطاطى شدهاند . قابل ذكر است كه مردم اصيل اسبومحله مهاجرين كشاورز و مخصوصا دامدار « اسپهبدى » منطقه كوهستانى از جمله ناحيه هزارجريب بودند كه در گذشته دور به اين خطه كوچ نمودند . آنها نخست در روستاهاى حيدرآباد ، محمدآباد ، فتح باغ سكنى گزيدند و بعدها بخش اعظم آنها در اسبومحله فعلى مقيم گشتند . عده كمى از آنها هم در روستاهاى مختلف همچون ورسن ، بالاجاده ، رستمكلاى مازندران و تعدادى هم در بندرگز رحل اقامت انداختند . در پژوهشهاى ميدانى اين نگارنده و نيز مصاحبههاى متعدد با چهار تن از مردان 85 تا 91 ساله اين روستا در سال 1365 خورشيدى ، آنها معتقد بودند كه مهاجرين اوليه 15 خانوار و حدود 260 سال پيش از ناحيه اسپومحله مازندران ( هزارجريب ) به اين منطقه آمدهاند و پس از مراودات با اهالى سيدميران و كفشگيرى ، خاك ، آب ، آبدنگها ،